Asset Publisher Asset Publisher

Back

በባዮቴክኖሎጂ ትምህርት ዘርፍ የመጀመሪያ ዲግሪ ስልጠና አስፈላጊነት!

በኢትዮጵያ ባዮቴክኖጂ ኢንስቲትዩት በወር

አንድ ጊዜ የሚቀርብ ግንቦት /2011 .

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በአገራችን የሚገኙ የተለያዩ ዩኒቨርስቲዎች በባዮቴክኖሎጂ ትምህርት ዘርፍ ተማሪዎችን ተቀብለው በመጀመሪያ ዲግሪ እያሰለጠኑ ይገኛሉ፡፡ ይሁንና ሠልጣኞች ትምህርታቸውን አጠናቀው ከተመረቁ በኋላ የትምህርት ዘርፉ ተዛማጅነት ባላቸው መስሪያ ቤቶች እንኳን የስራ ዕድል ለማግኘት እጅግ እንደሚቸገሩ ተመልክተናል፡፡ የዚህ ጽሁፍ ዓላማ የመጀመሪያ ዲግሪ ስልጠና ፕሮግራም በውስጡ ምን ምን ዋና ዋና የትምህርት ዓይነቶች (courses) እንደሚያካትት ለተለያዩ የመንግስትና መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማት እንዲሁም ለህብረተሰቡ ማብራሪያና ግንዛቤ በመስጠት በዘርፉ በመጀመሪያ ዲግሪ የሰለጠኑ ባለሙያዎች በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ተዛማጅነት ባላቸው የሥራ መስኮች ተቀጥረው መስራት የሚችሉ ባለሙያዎች መሆናቸውን ማሳየት ነው፡፡

በተጨማሪም የሚመለከታቸው መስሪያ ቤቶችና ሁሉም ባለድርሻ አካላት የባዮቴክኖሎጂ ተመራቂዎችን መስራት በሚችሉበት የስራ መስክ በመቅጠር ተመራቂዎቹ አገራቸውን እንዲጠቅሙ እና በቀጣይም የራሳቸውን ስራ መፍጠር የሚችሉበትን ዕድል በማመቻቸት ሀገራዊ ድርሻቸውን እንዲወጡና ለሙያው ዕደገትም የበኩላቸውን እንዲወጡ ለማሳሰብ ነው፡፡

የባዮቴክኖሎጂ የሥርዓተ ትምህርት አወቃቀርና ይዘት

አሁን ያለው የባዮቴክኖሎጂ ስልጠና በመጀመሪያ ዲግሪ ለመስጠት የሚያስችል፤ ስርዓተ ትምህርቱ የተዋደደ (harmonized) እና በቀድሞው ትምህርት ሚኒስቴር (የአሁኑ የሳይንስ እና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር) አስተባበሪነት የተዘጋጀ፤ እንዲሁም ተማሪዎቹ በዩኒቨርሲቲ የአራት ዓመት የቆይታ ጊዜ እንዲኖራቸው የሚያደርግ እና በዚሁ የቆይታ ጊዜያቸውም በቤተ ሙከራ፤ በተግባር ላይ ልምምድ እና በትምህርታዊ ጉብኝት በባዮቴክኖሎጂ ዙሪያበቂ እና ለደረጃው የሚመጥን እውቀት እና ክህሎት እንዲኖራቸው የሚያበቃ ነው፡፡ በአሁኑ ጊዜ በዚህ መልክ ከአስር ያላነሱ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ስልጠናውን በመጀመሪያ ዲግሪ ደረጃ በመስጠት ላይ ይገኛሉ:: ይህ የተዋደድ ስርዓተ ትምህርት በተማሪዎቹ የአራት ዓመት ቆይታ ወቅት ከተመራቂዎቹ የሚጠበቅ የብቃት ደረጃን (competency) ለማሟላት ስርዓተ ትምህርቱን በተለያዩ ደረጃዎች በመከፋፈል ባዮቴክኖሎጂ ከሌሎች የሳይንስ ትምህርቶች ጋር ያለውን መሰተጋብር እና ተዛማጅነት በመረዳት ወደ ተግባርም ለመተርጎም በሚያስችል ደረጃ የተቀረጸ ነው፡፡

በዚሁ ሥርዓተ ትምህርት ከተመራቂዎች ፕሮፋይል (graduate profile) ለመገንዘብ እንደሚቻለው በባዮቴክኖሎጂ በመጀመሪያ ዲግሪ የሚመረቁ ተማሪዎች ሊያሟሉት የሚገባ የእውቀት እና የክህሎት ደረጃዎች እንዲሁም ከምረቃ በኃላ የሚሰሩባቸው የሙያ መስኮችም በግልጽ የተዘረዘሩ ቢሆንም ለግንዛቤ ይረዳ ዘንድ ምሩቃኑ ትምህርታቸው በተገቢው መንገድ ሲያጠናቅቁ ይኖራቸዋል ተብሎ የሚጠበቀውን የእውቀት እና ክህሎት መረዳት እንዲያስችል፤ በሚሰማሩባቸው የሙያ መስኮች ኃላፊነታቸውን በብቃት ለመወጣት የሚያስችላቸውን የተመረጡ የትምህርት አይነቶችን ጠቅለል አድርገን ለመመልከት እንሞክራለን፤-

  1. ተመራቂዎቹ በግብርና (በእጽዋት እና እንስሳት) ፣ በህክምና፤ በኢንዱስትሪ በአካባቢ ጥበቃ በወንጀል ምርመራ (Forensic Biotechnology) እና መሰል የምርምር ተቋማት ውስጥ በመጀመሪያ ተመራማሪነት እና ኤክስፐርትነት ማገልገል እንደሚችሉ ሥርዓት ትምህርቱ ያሳያል፡፡ ከላይ የተዘረዘሩት የምርምር ተቋማት የሚያመሳስላችው ብዙ ነገር ቢኖርም የሚለያዩበት ሁኔታም ያለ በመሆኑ ለእያንዳንዳችው የሙያ መስኮች ተመሪቂዎቹ ሊኖራቸው የሚገባውን እውቀት እና ክህሎትም በመጠኑም ቢሆን ስለሚለያይ በእያንዳንዱ የምርምር ተቋም ሊኖራችው የሚገባውን የብቃት ደረጃ ለማምጣት አስቻይ የሆኑ የትምህርት አይነቶችን ለያይቶ መመልከት አስፈላጊ ነው፡፡ በመሆኑም በቅድሚያ በግብርና ሚኒስቴር፤ በግብርና ምርምር እና ተዛማጅ ተቋማት በጀማሪ ተመራማሪነት እንዲያገለግሉ ለማስቻል ከሚወስዱአቸው የስልጠና አይነቶች መካከል መሠረታዊ ባዮቴክኖሎጂ፤ የዘረ-መል ምህንድስና ፤ የዘረ-መል ትንተና ሳይንስ ሲሆኑ መሠረታዊ የግብርና ባዮቴክኖሎጂን ለመረዳት እና በእጽዋት እና እንስሳት ሃብት ዙሪያ ምርምሮችን ለማድረግ ሌሎች ተዛማጅ ሞጁሎችም ይወሰዳሉ፡፡ ከነዚህም መሀከል፤-

Molecular BiologyPlant Anatomy and physiology Principle of plant breedingPlant Biotechnology Plant cell and tissue cultureAnimal Anatomy and physiologyAnimal breedingAnimal Biotechnology የሚገኙበት ሲሆን በድምሩም አስራ ስድስት (16) ክሬዲት (25 ECTS) የቃል እና የተግባር ላይ ትምህርት እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡ ከዚህ ጋር በተያያዘ መረጃን ለማደራጀት፤ ለመቀመር እና ለመተንተን የሚያስችሉ Mathematics, statistics, Biostatistics, Bioinformatics እና የBiometry ሞጁሎችን በቆይታችው እንዲወሰዱ ይደረጋል፡፡

  1. በጤናው የሙያ ዘርፍ በጀማሪ ተመራማሪነት እና ጀማሪ ባለሙያ ሆነው እንዲያገለግሉ የሚስችላቸውን እውቀት እና ክህሎት ከሚያስጨብጧቸው ዋና ዋና የባዮቴክኖሎጂ የትምህርት አይነቶች መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል፡ -Immunology and immunotechnologyMolecular BiologyTechniques of Molecular Biology Molecular DiagnosticsBiochemistry I and IIMedical Biotechnology Pharmaceutical Biotechnology የሚገኙበት ሲሆን በድምሩም አስራ ሰባት (17) ክሬዲት (28 ECTS) እንዲወስዱ ይደረጋል፡፡ በተጨማሪም ከዘርፉ ጋር ተዛማጅነት ያላቸውን መረጃን ለማደራጀት፤ ለመቀመር እና ለመተንተን የሚያስችሉ እና የምርምር ክህሎትን የሚጨምሩ Mathematics, statistics, Biostatistics, Bioinformatics እና የ Biometry ትምህርቶችን በቆይታችው እንዲወስዱ ይደረጋል፡፡

  2. የአካባቢ ብክለትን መቀነስ እና የመኖሪያ አካባቢን ለሰው ልጆች እና እንሳሰት ምቹ እንዲሆን ማድረግ ወቅቱ የሚጠይቀውና የማይታለፍ አጣዳፊ ተግባር ነው፡፡ በመሆኑም አካባቢን ለመጠበቅና ብክለትን ለመከላከል ምሩቃን የአካባቢያዊ ባዮቴክኖሎጂ እና መሰል ተዛማጅ ትምህርቶችን በመቅሰም እውቀታቸውን እና ክህሎታቸው ተወዳደሪ እና ችግር ፈቺ በሆነ መልኩ ማሳደግ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ከዚህም ሌላ በባዮቴክኖሎጂ ምክንያት ሊከሰቱ የሚችሉ የጎንዮሽ ችግሮችን ለመፍታት የደህንነተ ህይወት መሰረታዊ መርሆችን እና የሀገሪቱንም የደህንነተ ህይወት ህግ ጭምር ማወቅ ይጠበቅባቸዋል፡፡ እነዚህን ከላይ የተዘረዘሩትን ተግባራት እንዲወጡ ተገቢውን እውቀት እና ክህሎት ማግኘት የሚጠበቅባቸው ሲሆን ይህን ለማሳካትም በሥርዓተ ትምህርቱ ውስጥ የተካተቱ የቃል እና የተግባር ትምህርቶች ተካተዋል፡፡ ከነዚህም መካከል የሚከተሉት በዋናነት ሊጠቀሱ የሚችሉ ናቸው፤-Aquatic BiotechnologyEnvironmental BiotechnologyBiosafety Intellectual property right and Bioethics Biodiversity and conservation፤ በዚህ ሙያ ዙሪያ ባጠቃላይ አስራ አንድ (11) ክሬዲት (14 ECTS) እውቀትን፤ ክህሎትን የሚያስጨብጡ የቃል እና በቤተሙከራ የታገዙ ትምህርቶች የሚሰጡ ሲሆን እውቀታችውን በተግባር ማዳበር የሚያስፈልግ በመሆኑም በትምህርታዊ ጉዞ የተደገፉ ምልከታዎችን እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡ ከላይ በተጠቀሱት ሁለቱ የባቴክኖሎጂ ዘርፎች ላይ ያሉ ተማሪዎች መረጃን ለማደራጀት፤ ለመቀመር እና ለመተንተን የሚያስችሉ Mathematics, statistics, Biostatistics, Bioinformatics እና የBiometry ትምህርቶችን በቆይታችው እንዲወሰዱ ይደረጋል፡፡

  3. በኢንዱስትሪ ባዮቴክኖሎጂ የስልጠና መስክ በልዩ ልዩ የምግብ እና የመጠጥ ማቀነባበሪያ ተቋማት ውስጥ ማገልገል እንዲችሉ የሚያስችላቸውን እውቀት እና ክህሎት ለማዳበር የተመረጡ ሞጁሎች የሚገኙ ሲሆን ከነዚህም መካከል የሚከተሉትን በዋናነት መጥቀስ ይቻላል፡- Enzyme technologyFundamentals of Biochemical EngineeringMicrobial BiotechnologyFood BiotechnologyIndustrial BiotechnologyFuel Biotechnology በዚህ ዘርፍም በድምሩ አስራ ዘጠኝ(19) ክሬዲት (31 ECTS) የቃል፤ የተግባር እና በትምህርታዊ ጉዞ የታገዘ ስልጠና እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡

በባዮቴክኖሎጂ ዙሪያ ለምርምር የሚሆኑ ችግሮችን (problems) ለመለየት የምርምር ንድፈ ሀሳቦችን ለማዘጋጀት እና ችግር ፈቺ መሰረታዊ ምርምሮችን እንዲያከናውኑ የሚያስችላቸውን እውቀት እና ክህሎት እንዲገበዩ የሚደረግ ሲሆን ይህ እውቀት እና ክህሎት እንዲኖራቸው መሰረታዊ የምርምር ዘዴ (Research Methodology)Project Planning and Management እንዲሁም መሰረታዊ የኮፕዩተር እውቀት እንዲያገኙ (Introduction to computer Science) ይደረጋል፡፡ በዩኒቨርስቲ ቆይታቸው የመጨረሻው ዓመትም በባዮቴክኖሎጂ ዙሪያ መሰረታዊ ምርምር በማድረግ ያገኙትን መረጃ በመቀመር እና በመተንትን ለትምህርት ክፍላችው የሚያቀርቡ ሲሆን ባደረጉት የምርምር ዙሪያም ተገቢውን ገለጻ እና ማብራሪያ መስጠት ይጠበቅባቸዋል፡፡ በሰሩት ምርምር ዙሪያም የሚነሱ ማናቸውንም አይነት ጥያቄዎች መልስ የመስጠት እና ተገቢውን እና ትክክለኛውን ማብራሪያ የማቅረብ ግዴታቸውን መወጣት ይገባቸዋል፡፡ ይህን ክህሎት ለማሰጨበጥም senior project (የመመረቂያ ምርምር) በሦስት ክሬዲት (5 ECTS) ኮርስ ወሰደው ማጠናቀቅ ይጠበቅባቸዋል፡፡

5. በሌሎች ዘርፎች

ከዚህ ባለፈ፤ ተመራቂዎች በተለያዩ ሴክተሮች፤ በድጋፍ ሰጪነት፤ በኤክስፐርትነት፤ በስነ-ሕይወት ትምህርት አስተማሪነት፤ ቡድን መሪነት የሚያበቃቸው እውቀት እና ክሀሎት የጨበጡ ከመሆኑ አንፃር የዘርፉ ተቋማት ተመራቂዎቹን በተቋማቸው ስራ ላይ ማሳተፋቸው ተጠቃሚ ያደርጋቸዋል፡፡

  1. የቀደሙት ተመራቂዎች

ባለፍት ጥቂት ዓመታት የመጀመሪያ ዲግሪ ተመራቂዎች በተለያዩ መስኮች ተሰማርተው ውጤታማ የሆኑ ሲሆኑ በአሁኑ ወቅትም በተለያዩ የሀገር ውስጥና የውጪ ዩኒቨርስቲዎች የሁለተኛ እና ሦስተኛ ዲግሪ ትምህርታችውን በመከታተል ላይ ይገኛሉ፡፡

ባዮቴክኖሎጂ ትምህርት፤ ስልጠና እና ጠቀሜታው

የባዮቴክኖሎጂ ትምህርት፤ ስልጠና እና ምርምር ለሀገራችን አስፈላጊ ብቻ ሳይሆን ከድህነት ለመላቀቅ የህዝባችንን ሁለንተናዊ እድገት ለማሻሻል የሚኖረው ሁለንተናዊ ፋይዳ ቀላል የሚባል አይደለም፡፡ ሀቁ ይህ ሆና ሳለ በውስን የሀገሪቱ ሃብት በባዮቴክኖሎጂ የሰለጠኑ ጥቂት የማይባሉ ዜጎቻችን (በተለይም በመጀመሪያ ዲግሪ) ሙያውን እና ጠቀሜታውን በሰፊው ማስተዋወቅ ባለመቻሉ በተፈጠረ የግንዛቤ ክፍተት እውቀት ችሎታ እና ክህሎት ሳያንሳቸው ተገቢውን አገልግሎት ለሀገራቸው ለመስጠት እድሉን ማግኘት ተስኗቸዋል፡፡

ስለዚህ ከባዮቴክኖሎጂ የሚገኘውን ዘረፈ ብዙ ጠቀሜታ ለማግኘት በሙያው የሚደረገው የሰው ሀብት ልማት ዘርፉ በሚፈለገው ደረጃና ጥራት መስጠት ተገቢ መሆኑን ሳንዘነጋ አሁን በተጨባጭ በሀገር ውስጥ እና በውጭ ሀገር የሰለጠኑ ባለሙያዎች ዘርፉን እንዲደግፉ እድሉን መስጠት ከሁሉም ባለድርሻ አካላት የሚጠበቅ መሆን አለበት፡፡

በአሁኑ ጊዜ በተለያዩ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት እየተሰጡ ያሉ ስልጠናዎች ከተልዕኳቸው አንጻር ብቁ ተወዳዳሪ እና ችግር ፈቺ ሙያተኞችን ለማፍራት ይችሉ ዘንድ በየተቋማቱ የሚገኙ የቤተ ሙከራ እና ሌሎች ተዛማጅነት ያላቸውን መሰረተ ልማቶች ማሟላት በይድር የሚታለፍ ተግባር ሊሆን አይገባም፡፡ ከሁሉም በላይ ግን በብዙ ውጣ ውረድ ጥረው ግረው በዘርፉ የሰለጠኑ ሙያተኞችን ከነተግዳሮቶቻቸው እውቀታቸው እና ችሎታቸው በሚመጥናችው ከላይ በተዘረዘሩት እና ተዛማጅ መስሪያቤቶች ውስጥ በሚኖሩት ክፍት የስራ ቦታዎች ሁሉ በመመደብ ሙያው እንዲሻሻል እና እንዲስፋፋ ብሎም ሀገራችን እና ሕዝባችን ከሙያው የሚያገኙት ጠቀሜታ እንዲጨምር የሚመለከተን ባለድርሻ አካላት ልንረባረብ ይገባል፡፡

/በኢትዮጵያ ባዮቴክሎጂ ኢንስቲትዩት እና በጎንደር ዩኒቨርሲቲ የባዮቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት በትብብር የተዘጋጀ/

ኢንስቲትዩቱን አስመልክቶ ለሚሩ ማናቸውም ጥያ አስተያየትና ጥማ ጠመንጃ ያዥ ንግድ ባንክ ጎን ባለው ቢሮችን በአካል ወይም ስልክ፡- + 251114661867: ... 5954 ድህረ-- www.ebti.gov.et

ፋክስ + 251114660241፡ ኢል ፡ info@ebti.gov.et ማቅረብ ይቻላል፡፡